Wasiiru-Dowlaha Arrimaha Dibedda iyo Iskaashiga Caalamiga ah ee Soomaaliya, Mudane Cali Maxamed Cumar (Balcad), ayaa si cad u beeniyay wararka sheegaya in Dowladda Mareykanka ay wadahadallo qarsoodi ah la leedahay kooxda Al-Shabaab. Wuxuu sheegay in wararkaasi ay yihiin kuwo gebi ahaanba aan sal iyo raad toona lahayn, isla markaana ay tahay been-abuur aan laga aqbali karin.
Wareysi gaar ah oo uu siiyay warbaahinta Al-Carabi Al-Jadiid, xilli uu ku sugnaa magaalada Doha ee caasimadda Qatar, ayuu Wasiirka si adag u yiri: “Wararkaasi gabi ahaanba waa been, si buuxda ayaan u diidnay.” Waxa uu intaas ku daray in Mareykanku uusan waxba ka beddelin siyaasaddiisa ku aaddan Al-Shabaab, isla markaana weli u arko inay tahay urur argagixiso oo khatar ku ah ammaanka gobolka iyo caalamkaba.
Wasiirka ayaa sidoo kale iftiimiyay halka ay marayso xaaladda diblomaasiyadeed ee u dhaxeysay Soomaaliya iyo Itoobiya, taasoo ka dhalatay heshiiskii muranka dhaliyay ee Addis-Ababa la saxiixatay maamulka Soomaaliland. Wuxuu sheegay in khilaafkaasi lagu guuleystay in lagu xaliyo dhex-dhexaadin ay sameeyeen Dowladda Turkiga, taasoo ugu dambeyn keentay in Itoobiya si rasmi ah u aqbasho madax-bannaanida, midnimada, iyo wadajirka dhuleed ee Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya.
Wasiirka ayaa xusay in labada dal ay ku heshiiyeen inay yeeshaan iskaashi ku saleysan daris-wanaag iyo midnimada dalalka Afrika, taasoo qayb ka ah nidaamka Midowga Afrika. Waxa uu sidoo kale cadeeyay in heshiiska cusub u oggolaanayo Itoobiya inay dekedaha Soomaaliya u adeegsato ujeeddo ganacsi, iyadoo la raacayo xeerarka caalamiga ah ee lagu hago adeegsiga dekedaha dalalka dariska ah.
Mudane Cali Balcad, ayaa si cad u sheegay in safarkiisa Qatar uusan wax xiriir ah la lahayn socdaalkii bishii hore uu halkaas ku tagay Madaxweynaha Soomaaliland, islamarkaana booqashadiisu ay ku qotontay xoojinta xiriirka laba geesoodka ah ee ka dhaxeeya Dowladda Federaalka Soomaaliya iyo Qatar.
Marka laga hadlayo suurtagalnimada in Qatar ay dhex-dhexaadin ka gasho arrimaha u dhexeeya Dowladda Federaalka iyo Soomaaliland, Wasiirka wuxuu ku adkeystay in Soomaaliland tahay mid ka mid ah maamul-goboleedyada dalka, sidaas darteedna aysan jirin baahi qaran oo dibadda loogu daba-fadhiisanayo arrimaha gudaha. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu soo dhoweeyay cid kasta oo dooneysa inay door togan ka qaadato nabadda iyo mideynta dalka.
Wasiirka ayaa sheegay in doorashada dalka lagu qaban doono waqtigeeda sannadka 2026, isagoo cadeeyay inaysan jirin khilaaf siyaasadeed oo rasmi ah oo u dhexeeya Madaxweynaha iyo mucaaradka. Waxa uu tilmaamay in doodaha jira ay ku kooban yihiin habraaca doorashada, iyadoo la doonayo in dalka u wareego doorasho hal qof iyo hal cod ah oo shacabka Soomaaliyeed si toos ah ugu codeynayaan Madaxweynaha.
Sharciga cusub ee doorashada ayuu Wasiirku sheegay inuu helay taageero ballaaran oo ka timid shacabka, inkasta oo ay jiraan siyaasiin qaar ah oo ka cabsi qaba in saameyntooda siyaasadeed ay hoos u dhacdo haddii doorashada loo wareejiyo hannaan toos ah. Wuxuu intaa ku daray in wadahadallo siyaasadeed oo miro dhal ah ay socdaan si loo gaaro is-afgarad qaran.
Isagoo ka hadlayay arrimaha dastuurka, Wasiirka wuxuu sheegay in baarlamaanka uu meel mariyay afar cutub oo ka mid ah 15-ka cutub ee Dastuurka, islamarkaana la wado qorshe dhammeystiran oo lagu dhameystirayo Dastuurka dalka dhammaadka sanadkan 2025. Waxa uu xusay in Soomaaliya weli ku jirto marxalad ay ka soo kabaneyso burburkii siyaasadeed, ayna dowladdu dadaal weyn ku bixinayso dhismaha hay’adaha dowladda iyo nidaamka dowladnimada casriga ah.
Ugu dambeyntii, Wasiirka ayaa ka hadlay xaaladda amniga dalka, isagoo sheegay in kooxda Al-Shabaab ay hadda wajahayaan xaalad adag oo dagaal iyo jab ah, maadaama dowladda federaalka ay guulo la taaban karo ka gaartay howlgalada ay ka wado gobollo badan oo dalka ah. Waxa uu ugu baaqay beesha caalamka inay sii labanlaabto taageerada ay siiso Soomaaliya, si loo adkeeyo guulaha amni iyo siyaasadeed ee hadda la gaaray.
Warbixintan ayaa u muuqata mid xambaarsan fariimo siyaasadeed oo kala duwan, taas oo muujinaysa doorka Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Soomaaliya ee xoojinta xiriirka caalamiga ah, ilaalinta madax-bannaanida dalka, iyo hagista isbeddellada siyaasadeed ee gudaha.
