Khilaaf siyaasadeed oo xooggan ayaa ka dhex qarxay Mareykanka iyo Midowga Yurub, kaas oo si toos ah u saameeyay maalgelinta Howlgalka Cusub ee Midowga Afrika ee Taageerada iyo Xasillinta Soomaaliya (AUSSOM), taasoo dhalisay mugdi dhaqaale iyo deymo is biirsaday — inkasta oo howlgalka si rasmi ah loo daahfuray 1-dii Luulyo 2025.
AUSSOM oo lagu beddelay howlgalkii hore ee ATMIS, ayaa loo xil saaray dagaalka ka dhanka ah kooxaha Islaamiyiinta hubeysan, gaar ahaan Al-Shabaab, oo weli maamula qaybo badan oo ka tirsan koonfurta Soomaaliya. Howlgalka cusub ayaa loogu talagalay inuu noqdo tiirka amniga Soomaaliya, balse weli waa mid aan haysan maalgelin sugan.
Midowga Yurub oo Dajiya Xuduud Cusub oo Maaliyadeed
Midowga Yurub ayaa tan iyo 2007-dii bixiyay in ka badan €2.7 bilyan, si mushaarka loogu siiyo ciidamada nabad ilaalinta Afrikaanka ee ka howlgala Soomaaliya. Guud ahaan, Midowga Yurub wuxuu ku bixiyay gobolka Geeska Afrika in ka badan €4 bilyan, taasoo ku jirta:
-
Hawlgallada badda ee Badweynta Hindiya
-
Tababarada milatari ee Soomaaliya
-
Barnaamijyo lagu baadhayo sababaha xagjirnimada dhalinyarada ee Somaliland iyo Kenya
Si kastaba, Brussels waxa uu bilaabay inuu dib u eego dhaqaalaha uu bixiyo, wuxuuna hakiyay maalgelintii howlgalka AUSSOM, isagoo dalbanaya in 75% ka mid ah kharashka howlgalka uu bixiyo Qaramada Midoobay, halka 25% kalena laga helo tabarucaad toos ah oo iskaa wax u qabso ah. Qorshahan wuxuu ku saleysan yahay qaraarka Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay 2719 (2023).
Maamulka Mareykanka, gaar ahaan xilligii Donald Trump, ayaa si cad uga hor yimid qorshahan. Mareykanku wuxuu isticmaalay veto si uu u hor istaago maalgelinta, isagoo ku andacooday in ay jirto musuqmaasuq iyo maamul-xumo ku saabsan sida dowladda Soomaaliya u maareyso dhaqaalaha. Inkasta oo Mareykanku horey u bixiyay $2.5 bilyan (€2.12 bilyan) tan iyo 2007, haddana waxa uu si cad u muujiyay inuusan dooneyn inuu qaado culeys dheeri ah.
Senator Jim Risch, oo ka tirsan Jamhuuriga isla markaana guddoomiye ka ah Guddiga Xiriirka Dibadda ee Aqalka Sare, ayaa soo bandhigay sharci cusub oo ku baaqaya hanti-dhawr iyo la xisaabtan adag oo lagu sameeyo kharashaadka AUSSOM.
Afhayeen u hadlay Midowga Yurub ayaa u sheegay EUobserver in inkastoo ay jirto taageero caalami ah oo loo hayay qorshaha maalgelinta Qaramada Midoobay ee ku saleysan qaraarka 2719, haddana Golaha Ammaanka awood uma yeelan inuu isku raaco hirgelinta qorshahaas, taasoo abuurtay jahawareer cusub oo dhaqaale.
Heshiiska AUSSOM ayaa dhigaya in howlgalka uu ka kooban yahay 12,626 askari iyo boolis, oo hoos u dhac ku ah tiradii hore ee ATMIS ahayd 18,000. Miisaaniyadda guud ee howlgalka laga bilaabo hadda ilaa Juun 2030 waxaa la filayaa inay noqoto $832.5 milyan.
Shiinaha, Kuuriyada Koonfureed, Japan ay si wadajir ah u bixiyeen $5.6 milyan oo kaliya.
Dhanka kale, ciidamada nabad ilaalinta ee ka howlgala gudaha Soomaaliya waxaa lagu leeyahay deymo gaaraya $150 milyan, taasoo saameyn ku yeelatay isku halaynta iyo dhiirigelinta howlgallada AUSSOM.
